The Moonstone

«سنگ ماه» (۱۸۶۸) اثر ویلکی کالینز را بسیاری نخستین و یکی از بهترین رمان‌های کارآگاهی بلند در زبان انگلیسی می‌دانند؛ تی. اس. الیوت آن را «نخستین، بلندترین و بهترین» رمان کارآگاهی انگلیسی خواند. ماجرا گرد الماسی زرد و مقدس می‌چرخد که روزگاری بر پیشانی تندیس ماه‌خدا در معبدی هندی بود و نسل‌ها نگهبانانی برهمن در پی بازگرداندن آن بوده‌اند.

در پیش‌درآمد، که در یورش به سرینگاپاتام در ۱۷۹۹ می‌گذرد، افسری انگلیسی به نام جان هرنکاسل در غارت کاخ الماس را به چنگ می‌آورد. سال‌ها بعد، الماس به وصیت او به خواهرزاده‌اش، ریچل وریندر، در جشن هجده‌سالگی‌اش در عمارتی در یورکشایر می‌رسد — و همان شب ناپدید می‌شود. سه هندی مرموز در اطراف خانه دیده شده‌اند و گروهبان کاف، کارآگاه نامدار اسکاتلندیارد که دلباختهٔ پرورش گل سرخ است، برای تحقیق فراخوانده می‌شود.

کالینز داستان را از زبان چند راوی پیاپی روایت می‌کند — از گابریل بترج، پیشکار پیر و شوخ‌طبع خانواده که «رابینسون کروزوئه» را کتاب مقدس خود می‌داند، تا دوشیزه کلک، زنی زاهدنما و فضول — و هرکدام با لحن خود بخشی از معما را می‌گشایند. طنز، شخصیت‌پردازی و ساختار دقیق، رمان را فراتر از یک معما می‌برد و نگاه انتقادی‌اش به غارت استعماری نیز برای رمانی از قرن نوزدهم درخور توجه است.