Treatise on Light

«رساله‌ای در باب نور» اثر کریستیان هویگنس (۱۶۲۹–۱۶۹۵)، ریاضی‌دان، فیزیک‌دان و ستاره‌شناس هلندی، یکی از متون بنیادین دانش نور است. هویگنس آن را در دوران اقامتش در پاریس نوشت، در ۱۶۷۸ برای اعضای آکادمی علوم فرانسه خواند و در ۱۶۹۰ در لیدن منتشر کرد. این متن ترجمهٔ انگلیسی سیلوانوس پی. تامسون است.

هویگنس نور را حرکتی موجی در محیطی بسیار لطیف و فراگیر می‌داند و اصلی را پیش می‌گذارد که امروز به نام او شناخته می‌شود: هر نقطه از جبههٔ موج، خود سرچشمهٔ موج‌های کوچک تازه‌ای است. او با همین اصل، قانون‌های بازتاب و شکست نور را به شیوه‌ای هندسی و روشن توضیح می‌دهد و از اندازه‌گیری رومر برای سرعت محدود نور بهره می‌گیرد.

بخش بزرگی از کتاب به پدیدهٔ شگفت شکست دوگانه در «بلور ایسلند» (کلسیت) اختصاص دارد که هویگنس با فرض موج‌هایی بیضی‌گون آن را توضیح داد؛ و در پایان، به شکل‌های پیچیدهٔ شکست در جو و عدسی‌ها می‌پردازد.

نظریهٔ موجی هویگنس در برابر نظریهٔ ذره‌ای نیوتن یک قرن کنار ماند تا آنکه آزمایش‌های یانگ و فرنل در قرن نوزدهم آن را زنده کرد. کتاب برای دانشجویان فیزیک و علاقه‌مندان تاریخ علم خواندنی است.