Ash-Wednesday

«چهارشنبهٔ خاکستر» شعر بلند تی. اس. الیوت است که در ۱۹۳۰ منتشر شد، سه سال پس از آنکه الیوت به کلیسای انگلیکن گروید. عنوان از نخستین روز ایام روزهٔ چهل‌روزهٔ مسیحیان گرفته شده، روزی که بر پیشانی مؤمنان خاکستر می‌نهند تا فانی بودن انسان را به یادشان آورند. شعر در شش بخش، کشمکش جانی را نشان می‌دهد که از امیدهای دنیوی دست کشیده و می‌کوشد به ایمان برسد، بی‌آنکه از رسیدن مطمئن باشد.

سطر آغازین مشهور — «چون امید ندارم که دوباره بازگردم» — با تکرار و چرخش‌هایش آهنگ کل شعر را می‌سازد. الیوت از دانته، از نیایش‌های کلیسا و از تصویرهای رؤیاگونه — پلکان مارپیچ، سه پلنگ سپید زیر درخت سرو کوهی، بانوی خاموش — بهره می‌گیرد و زبانی می‌آفریند که هم نیایشی است و هم سرشار از تردید.

پس از «سرزمین هرز» با آن چندپارگی و طعنه، این شعر لحنی آرام‌تر و درونی‌تر دارد و پلی است به «چهار کوارتت». برخی منتقدان آن روزگار گرایش تازهٔ الیوت را عقب‌نشینی شمردند، اما امروز از پخته‌ترین و موسیقایی‌ترین شعرهای او به شمار می‌آید. شعر کوتاه است و برای خواندن با صدای بلند و بازخوانی چندباره ساخته شده.