Beyond the Pleasure Principle

«فراسوی اصل لذت» رسالهٔ کوتاه اما سرنوشت‌ساز زیگموند فروید است که در ۱۹۲۰ به آلمانی منتشر شد و نقطهٔ چرخشی در نظریهٔ روان‌کاوی به شمار می‌رود. متن حاضر ترجمهٔ انگلیسی سی. ج. م. هوبک از ویراست دوم آلمانی است که در ۱۹۲۲ با ویرایش ارنست جونز منتشر شد.

تا آن زمان فروید معتقد بود که فرایندهای روانی را «اصل لذت» هدایت می‌کند: ذهن همواره می‌کوشد تنش ناخوشایند را کاهش دهد و لذت بجوید. اما پدیده‌هایی بودند که با این اصل نمی‌خواندند: کابوس‌های تکرارشوندهٔ سربازانی که از جنگ جهانی اول با «روان‌رنجوری جنگ» بازگشته بودند، بیمارانی که تجربه‌های دردناک را بارها در رابطه با درمانگر تکرار می‌کردند، و بازی نوهٔ خردسال خودِ فروید که اسباب‌بازی‌اش را دور می‌انداخت و دوباره پیدا می‌کرد. فروید از این‌ها به مفهوم «اجبار به تکرار» می‌رسد.

سپس، با گام‌هایی که خود آن را «گمانه‌زنی» می‌نامد، به زیست‌شناسی و فلسفه پل می‌زند و فرضیهٔ وجود دو دسته غریزهٔ بنیادین را پیش می‌کشد: غریزه‌های زندگی (اروس) و غریزه‌ای که موجود زنده را به بازگشت به حالت بی‌جان پیشین می‌راند، و بعدها «غریزهٔ مرگ» خوانده شد. این رساله زمینهٔ «من و نهاد» و آثار متأخر فروید است. برای علاقه‌مندان روان‌کاوی، فلسفهٔ ذهن و تاریخ روان‌شناسی، متنی بنیادی، هرچند دشوار، است.