Dostoevsky

آندره ژید، رمان‌نویس فرانسوی و برندهٔ نوبل ادبیات ۱۹۴۷، در این کتاب دیدگاه خود را دربارهٔ فیودور داستایفسکی گرد آورده است. هستهٔ کتاب، شش سخنرانی است که ژید در ۱۹۲۲ در تئاتر «ویو-کولومبیه» پاریس ایراد کرد؛ در کنار آن، خطابه‌ای به مناسبت صدمین سال تولد داستایفسکی و مقاله‌هایی دربارهٔ نامه‌های او و «برادران کارامازوف» آمده است. ترجمهٔ انگلیسی با مقدمه‌ای از آرنولد بنت همراه است.

ژید داستایفسکی را با سنت رمان فرانسوی و انگلیسی مقایسه می‌کند. به نظر او شخصیت‌های داستایفسکی برخلاف قهرمانان بالزاک منسجم و یکدست نیستند؛ ناسازگاری‌ها و دوگانگی‌هایشان عمدی است و همین آن‌ها را زنده و حقیقی می‌کند. او به زندگی پررنج داستایفسکی، به پیوند تحقیر و غرور در آدم‌هایش، و به جایگاه ایمان و رنج در جهان‌بینی او می‌پردازد.

این کتاب از ژید هم به همان اندازه می‌گوید که از داستایفسکی: بسیاری از دغدغه‌های خود او — آزادی فرد، صداقت با خویشتن، و بدگمانی به اخلاق قراردادی — در این خوانش بازتاب یافته است، و خوانندگان ژید آن را کلیدی برای فهم آثار خودش نیز می‌دانند.

این سخنرانی‌ها نقشی مهم در شناساندن داستایفسکی به خوانندگان فرانسوی داشتند. برای کسی که رمان‌های داستایفسکی را خوانده و می‌خواهد آن‌ها را از نگاه نویسنده‌ای بزرگ دوباره ببیند، همراهی ارزشمند است.