Erewhon; Or, Over the Range

«اروهون» (Erewhon) رمان هجوآمیز ساموئل باتلر، نویسندهٔ انگلیسی، است که در ۱۸۷۲ بی‌نام منتشر شد. نام کتاب وارونهٔ تقریبی واژهٔ «nowhere» (هیچ‌جا) است و باتلر با آن سنت آرمان‌شهرنویسی را برای هجو جامعهٔ ویکتوریایی به کار می‌گیرد. او سال‌هایی را در نیوزیلند به دامداری گذرانده بود و چشم‌اندازهای کوهستانی آغاز رمان از همان تجربه می‌آید.

راوی، جوانی که در مستعمره‌ای دورافتاده کار می‌کند، از رشته‌کوهی ناشناخته می‌گذرد و به سرزمینی پنهان می‌رسد. در اروهون همه‌چیز وارونه است: بیماری جرم شمرده می‌شود و بیمار را محاکمه و مجازات می‌کنند، در حالی که دزد و تبهکار را «بیمار اخلاقی» می‌دانند و با همدردی درمان می‌کنند. «بانک‌های موسیقایی» با پول بی‌ارزششان هجو نهادهای دینی‌اند و «دانشکده‌های نامعقول» هجو آموزش خشک دانشگاهی.

مشهورترین بخش کتاب «کتاب ماشین‌ها» است: اروهونی‌ها قرن‌ها پیش همهٔ ماشین‌ها را نابود کرده‌اند، چون فیلسوفی استدلال کرده بود که ماشین‌ها نیز مانند جانداران تکامل می‌یابند و ممکن است روزی آگاه شوند و انسان را به خدمت بگیرند. این فصل، که با الهام از نظریهٔ داروین نوشته شده، از نخستین طرح‌های جدی خطر هوش ماشینی است و امروز در بحث‌های هوش مصنوعی بسیار نقل می‌شود.

کتابی طنزآمیز، اندیشه‌برانگیز و گاه پیشگویانه، برای دوستداران ادبیات آرمان‌شهری و ضدآرمان‌شهری و کسانی که به نقد اجتماعی در قالب داستان علاقه دارند.