Hasisadra's Adventure

«ماجرای هاسیسادرا» جستاری از تامس هنری هاکسلی، زیست‌شناس انگلیسی و مدافع پرشور داروین، است که نخست در ۱۸۹۰ در مجلهٔ «نایتینث سنچری» منتشر شد و سپس در جلد «علم و سنت عبری» از مجموعه‌جستارهایش جای گرفت. هاکسلی کار را با بازگویی داستان توفان در لوح‌های گلی کتابخانهٔ آشوربانیپال در نینوا آغاز می‌کند: هاسیسادرا، ساکن شهر شوروپک، در خواب از توفانی بزرگ آگاه می‌شود و کشتی‌ای می‌سازد.

سپس هاکسلی این روایت بابلی را با داستان توفان نوح در کتاب مقدس می‌سنجد و همانندی‌هایشان را نشان می‌دهد؛ آنگاه پرسش اصلی را پیش می‌کشد: آیا شواهد زمین‌شناسی از توفانی جهانی پشتیبانی می‌کند؟ او با بررسی جغرافیای میان‌رودان و رسوب‌های درهٔ دجله و فرات، این احتمال را پیش می‌نهد که داستان یادگار سیلابی محلی و ویرانگر در همان سرزمین باشد.

این جستار نمونهٔ روشنی از بحث‌های پرسروصدای علم و دین در انگلستان قرن نوزدهم است و نثر روشن و استدلال سنجیدهٔ هاکسلی را نشان می‌دهد. برای علاقه‌مندان تاریخ علم، تاریخ ادیان و اسطوره‌های میان‌رودان خواندنی است.