Man's Place in Nature, and Other Essays

این مجلد گزیده‌ای از مهم‌ترین نوشته‌های تامس هنری هاکسلی، زیست‌شناس انگلیسی و پرشورترین مدافع داروین، است که با درآمدی از سر الیور لاج در مجموعهٔ «کتابخانهٔ همگان» گرد آمده. ستون اصلی آن «جایگاه انسان در طبیعت» (۱۸۶۳) است: سه مقاله دربارهٔ تاریخ طبیعی میمون‌های انسان‌نما، نسبت انسان با جانوران پست‌تر، و بقایای فسیلی انسان — از جمله جمجمهٔ تازه‌یافتهٔ نئاندرتال.

داروین در «منشأ انواع» عمداً از انسان سخن نگفته بود. هاکسلی، که «بولداگ داروین» لقب گرفته بود، چهار سال بعد با مقایسهٔ دقیق اسکلت، مغز و دندان نشان داد که تفاوت‌های تشریحی انسان و گوریل کمتر از تفاوت‌های گوریل با میمون‌های پست‌تر است، و انسان را بی‌پرده در میان نخستی‌ها جای داد. همین استدلال یکی از جنجالی‌ترین بحث‌های علمی قرن نوزدهم را دامن زد.

بخش دوم کتاب شش سخنرانی هاکسلی برای کارگران دربارهٔ وضع حال و گذشتهٔ طبیعت جاندار، پیدایش و تداوم موجودات زنده، وراثت و تنوع، و ارزیابی نقادانهٔ جایگاه نظریهٔ داروین است. چند نوشتهٔ کوتاه‌تر هم آمده: ارزش آموزشی علوم طبیعی، «زمان و زندگی»، نقدهای او بر «منشأ انواع» در نشریه‌ها، و درس‌گفتار معروف «خرچنگ؛ یا مطالعهٔ جانورشناسی».

هاکسلی نثری روشن و استدلالی دارد و برای مخاطب عام می‌نوشت. این کتاب برای هر کسی که می‌خواهد ببیند نظریهٔ تکامل در نخستین سال‌هایش چگونه از آزمایشگاه به عرصهٔ عمومی آمد، منبعی بنیادی است.