Nationalism

«ملی‌گرایی» (Nationalism) مجموعهٔ سخنرانی‌های رابیندرانات تاگور، شاعر و اندیشمند بنگالی و برندهٔ نوبل ادبیات، است که در ۱۹۱۷ منتشر شد. تاگور این سخنرانی‌ها را در سال‌های جنگ جهانی اول در ژاپن و ایالات متحده ایراد کرد و فصلی دربارهٔ ملی‌گرایی در هند نیز بر آن افزود.

استدلال اصلی تاگور این است که «ملت» به معنای مدرن غربی، یعنی سازمان سیاسی و اقتصادی مردم برای قدرت و سود، ماشینی است که انسانیت را فدای کارآیی می‌کند. جنگ جهانی را نتیجهٔ طبیعی رقابت همین ملت‌ها می‌داند و هشدار می‌دهد که اگر کشورهای شرقی این الگو را تقلید کنند، همان فاجعه را تکرار خواهند کرد.

او در ژاپن، که آن زمان با شتاب صنعتی و نظامی می‌شد، این هشدار را بی‌پرده بیان کرد و در هند نیز با ملی‌گرایان تندرو درگیر شد، هرچند خود منتقد سلطهٔ استعماری بریتانیا بود. راه‌حل تاگور، نه انکار غرب، که پیوند انسانی و معنوی میان فرهنگ‌ها و آزادی روح انسان است. کتاب با شعر کوتاه «غروب قرن» به پایان می‌رسد.

این کتاب برای علاقه‌مندان اندیشهٔ سیاسی، تاریخ هند و مناسبات شرق و غرب، و نقد ناسیونالیسم، متنی کوتاه، پرشور و همچنان به‌روز است.