Creative Unity

«یگانگی آفریننده» مجموعه‌ای از جستارها و سخنرانی‌های رابیندرانات تاگور، شاعر و اندیشمند بنگالی و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات، است که در ۱۹۲۲، در سال‌های پس از جنگ جهانی اول، منتشر شد؛ دورانی که تاگور در سفرهای پیاپی به اروپا و آمریکا دربارهٔ پیوند شرق و غرب سخن می‌گفت.

مقدمهٔ کتاب اندیشهٔ محوری آن را بیان می‌کند: در درون هر انسان «یگانه‌ای» هست که کثرت بی‌پایان جهان را در وحدتی می‌فهمد، در هنر آن را می‌آفریند و در عشق آن را می‌جوید. تاگور با استناد به اوپانیشادها می‌گوید «یگانه بی‌کران است» و «یگانه عشق است».

جستارهای کتاب این اندیشه را در زمینه‌های گوناگون دنبال می‌کنند: «دین شاعر» و «آرمان آفریننده» دربارهٔ هنر و معنویت‌اند؛ «دین جنگل» دربارهٔ پیوند تمدن کهن هند با طبیعت؛ «یک دین مردمی هندی» دربارهٔ باول‌ها، خنیاگران دوره‌گرد عارف بنگال. در «شرق و غرب»، «عصر جدید»، «روح آزادی» و «ملت»، تاگور از تمدنی که بر قدرت، سازمان و رقابت ملی بنا شده انتقاد می‌کند و ملی‌گرایی را ماشینی می‌داند که انسان را به خدمت خود درمی‌آورد. «زن و خانه» و «دانشگاهی شرقی»، دربارهٔ دانشگاه ویشوا-بهاراتی که خود بنیان نهاد، پایان‌بخش کتاب‌اند.

این کتاب برای علاقه‌مندان به تاگور، عرفان شرقی، فلسفهٔ فرهنگ و نقد ملی‌گرایی خواندنی است و نثر آهنگین و تصویری او را به‌خوبی نشان می‌دهد.