Of the Buildings of Justinian

پروکوپیوس قیصریه‌ای، مورخ بزرگ قرن ششم میلادی و منشی بلیساریوس سردار، سه گونه کتاب از خود به جا گذاشته است: «جنگ‌ها»، تاریخ لشکرکشی‌های یوستینیانوس، از جمله جنگ‌هایش با ایران ساسانی؛ «تاریخ سری»، افشاگری تلخی دربارهٔ امپراتور و همسرش تئودورا؛ و همین کتاب، «دربارهٔ بناها»، ستایش‌نامه‌ای رسمی دربارهٔ برنامهٔ عظیم ساخت‌وساز یوستینیانوس.

کتاب در شش بخش، بناهای امپراتوری را از پایتخت تا مرزها برمی‌شمارد. بخش نخست به قسطنطنیه می‌پردازد و توصیف مشهور پروکوپیوس از ایاصوفیه را در بر دارد، که گنبدش گویی با زنجیری زرین از آسمان آویخته است. بخش‌های بعدی دژها و شهرهای مرزی بین‌النهرین و ارمنستان در برابر ایران، استحکامات بالکان و دانوب، بناهای آسیای صغیر، فلسطین و مصر، و سرانجام شمال آفریقا را شرح می‌دهند.

این ترجمه را آبری استوارت برای «انجمن متون زائران فلسطین» در ۱۸۸۸ فراهم کرد، با یادداشت‌های سر چارلز ویلسون و هیتر لوئیس و نقشه‌ای از قلمرو امپراتوری. با آنکه متن ستایش‌آمیز و گاه اغراق‌آمیز است، برای تاریخ معماری بیزانس و جغرافیای تاریخی خاورمیانه منبعی یگانه به شمار می‌رود.

برای علاقه‌مندان به تاریخ بیزانس، معماری، و روابط روم و ایران در دوران ساسانی.