History of the Wars: The Persian War

این کتاب دو دفتر نخست از «تاریخ جنگ‌ها»ی پروکوپیوس قیصری، مورخ بیزانسی قرن ششم میلادی، را در بر دارد که به جنگ‌های امپراتوری روم شرقی با ایران ساسانی اختصاص دارد. ترجمهٔ انگلیسی از اچ. بی. دیوینگ است که نخستین بار در ۱۹۱۴ در مجموعهٔ کلاسیک لوب منتشر شد و با مقدمه و کتاب‌شناسی همراه است.

پروکوپیوس از ۵۲۷ میلادی مشاور حقوقی و منشی بلیزاریوس، سردار نامدار یوستینیانوس، بود و بسیاری از رویدادهایی را که شرح می‌دهد به چشم دیده است. روایت او از روزگار پیروز و قباد ساسانی آغاز می‌شود و به نبرد دارا، نبرد کالینیکوم، «صلح جاودان» میان خسرو و یوستینیانوس، و سپس لشکرکشی‌های خسرو انوشیروان به سوریه و تصرف انطاکیه می‌رسد. شورش نیکا در قسطنطنیه و طاعون بزرگ ۵۴۲ نیز در همین دفترها آمده است.

برای خوانندهٔ ایرانی، این کتاب یکی از مهم‌ترین منابع بیرونی دربارهٔ تاریخ ساسانیان است. پروکوپیوس از جبههٔ مقابل می‌نویسد و نگاهش بی‌طرف نیست، اما جزئیاتی دربارهٔ سازمان سپاه، دیپلماسی، مرزهای بین‌النهرین و قفقاز و شخصیت شاهان ایران به دست می‌دهد که در منابع دیگر کمتر می‌توان یافت؛ از جمله حکایت مشهور پیروز و مروارید و ماجرای بازگشت قباد به تخت.

برای دانشجویان و علاقه‌مندان تاریخ ایران باستان، تاریخ بیزانس و تاریخ نظامی، این متن سندی دست‌اول و خواندنی است.