The Anabasis of Alexander

«لشکرکشی اسکندر» (آناباسیس) اثر آریان، تاریخ‌نگار و فرماندار یونانی‌تبار دوران امپراتوری روم در قرن دوم میلادی، معتبرترین روایت باستانی از جنگ‌های اسکندر مقدونی است. این نسخه ترجمهٔ تحت‌اللفظی انگلیسی ای. جی. چینک (۱۸۸۴) است، همراه با تفسیری که به منابع دیگر — دیودور، پلوتارک، کورتیوس و دیگران — ارجاع می‌دهد.

آریان حدود چهار و نیم قرن پس از اسکندر می‌نوشت، اما برخلاف بسیاری دیگر بر منابع دست‌اول تکیه کرد: یادداشت‌های بطلمیوس و آریستوبولوس که هر دو در لشکرکشی حضور داشتند. خودش هم فرماندهٔ نظامی بود و جنگ را می‌شناخت. کتاب از به قدرت رسیدن اسکندر آغاز می‌کند و به نبردهای گرانیکوس، ایسوس و گوگمل، محاصرهٔ صور، فروپاشی شاهنشاهی هخامنشی و فرجام داریوش سوم، آتش زدن تخت جمشید، جنگ‌های دشوار در باختر و سغد، لشکرکشی به هند و نبرد با پوروس، و بازگشت از بیابان گدروسیا تا مرگ اسکندر در بابل می‌رسد.

نتیجه روایتی است با افسانه‌پردازی کمتر و جزئیات نظامی دقیق، هرچند آریان ستایشگر اسکندر است. برای خوانندهٔ فارسی‌زبان، شرح فروپاشی هخامنشیان از دریچهٔ طرف پیروز خواندنی و تأمل‌برانگیز است. کتاب برای علاقه‌مندان تاریخ باستان، تاریخ ایران و تاریخ نظامی منبعی بنیادین است.