The Malay Archipelago, Volume 1

«مجمع‌الجزایر مالایا» (۱۸۶۹) سفرنامهٔ آلفرد راسل والاس، طبیعی‌دان انگلیسی، از هشت سال گردش و گردآوری نمونه در جزایر جنوب‌شرق آسیا (۱۸۵۴–۱۸۶۲) است. زیرعنوانش — «سرزمین اورانگوتان و پرندهٔ بهشتی» — حال‌وهوای کتاب را نشان می‌دهد. والاس کتاب را به داروین تقدیم کرده است؛ هر دو مستقل از هم به نظریهٔ انتخاب طبیعی رسیده بودند و والاس ایدهٔ خود را در همین سفر و در بستر بیماری صورت‌بندی کرد.

والاس برخلاف داروین ثروتی نداشت و هزینهٔ سفرش را از فروش نمونه‌ها تأمین می‌کرد. جلد نخست، پس از فصلی دربارهٔ جغرافیای طبیعی منطقه، خواننده را به سنگاپور، مالاکا، بورنئو — با فصل‌های مشهورش دربارهٔ اورانگوتان و قوم دایاک — جاوه، سوماترا، بالی و لومبوک، تیمور، سلبس، باندا و آمبون می‌برد. توصیف جانوران، گیاهان و مردمان هر جزیره با ماجراهای سفر درهم آمیخته است.

یکی از کشف‌های مهم کتاب در همین جلد است: والاس دریافت که جانوران بالی آسیایی‌اند، اما جانوران لومبوک، تنها چند ده کیلومتر آن‌سوتر، به جانوران استرالیا شباهت دارند. این مرز نامرئی بعدها «خط والاس» نام گرفت و بنیان زیست‌جغرافیا شد. این فایل جلد نخست از دو جلد است و برای دوستداران سفرنامه، طبیعت و تاریخ زیست‌شناسی و تکامل خواندنی است.