The Problem of China

برتراند راسل از پاییز ۱۹۲۰ تا تابستان ۱۹۲۱ به دعوت دانشگاه پکن در چین درس داد و «مسئلهٔ چین» در ۱۹۲۲ حاصل همین اقامت است. کتاب در لحظه‌ای حساس نوشته شد: چین پس از سقوط امپراتوری در آشوب سیاسی بود و قدرت‌های غربی و ژاپن بر سر نفوذ در آن رقابت می‌کردند.

راسل نخست تاریخ چین تا قرن نوزدهم و رویارویی‌اش با غرب را مرور می‌کند، سپس به ژاپن پیش و پس از اصلاحات میجی، روابط ژاپن و چین در جنگ جهانی اول و کنفرانس واشنگتن می‌پردازد. فصل‌های پایانی تمدن چینی و غربی را مقایسه می‌کنند و از منش چینی، آموزش عالی و صنعتی شدن چین سخن می‌گویند.

موضع راسل برای اروپایی آن روزگار غیرمعمول است: او چین را در شکیبایی، آرامش و لذت بردن از زندگی از غرب جلوتر می‌داند و هشدار می‌دهد که اگر صنعتی شدن، روحیهٔ جنگ‌طلب و سودجوی غرب را نیز با خود بیاورد، فاجعه‌ای در پیش است. بسیاری از پیش‌بینی‌هایش دربارهٔ آیندهٔ چین بعدها شگفت‌انگیز به نظر رسیدند.

برای علاقه‌مندان تاریخ شرق آسیا و اندیشهٔ سیاسی راسل، کتابی خواندنی و هنوز بحث‌برانگیز است.