The Servile State

«دولت بندگی» (۱۹۱۲) مهم‌ترین اثر اقتصادی-سیاسی هیلر بلاک، نویسندهٔ انگلیسی-فرانسوی، است و با جمله‌ای صریح آغاز می‌شود: اگر نهاد مالکیت را احیا نکنیم، ناگزیر نهاد بردگی را احیا خواهیم کرد؛ راه سومی در کار نیست. تز کتاب این است که جامعهٔ صنعتی سرمایه‌داری، نه به سوی سوسیالیسم، بلکه به سوی بازگشت نوعی بردگی پیش می‌رود.

استدلال بلاک تاریخی است. جامعهٔ باستانی بر بردگی استوار بود؛ مسیحیت به‌تدریج برده را به سرف و سرف را به دهقانی آزاد بدل کرد و در اواخر سده‌های میانه، «دولت توزیعی»ای پدید آمد که در آن مالکیت میان بسیاری پخش بود. سپس در انگلستان قرن شانزدهم، با مصادرهٔ زمین‌های صومعه‌ها و تصرف آن‌ها به دست الیگارشی، این نظام فروریخت و سرمایه‌داری حتی پیش از انقلاب صنعتی شکل گرفت. به باور بلاک، سرمایه‌داری ذاتاً ناپایدار است و اصلاحات اجتماعی زمانه، چون بیمه‌ها و قوانین کار، در عمل اکثریت بی‌مالک را در ازای امنیت، به وضعیتی قانونی از وابستگی و بی‌آزادی می‌کشانند.

این کتاب پایهٔ نظری مکتب «توزیع‌گرایی» شد که بلاک و چسترتون از آن دفاع می‌کردند و خواستار پخش گستردهٔ مالکیت میان خانواده‌ها بود. منتقدان دولت رفاه و هواداران اقتصاد خرد و محلی، از چپ و راست، بارها به آن بازگشته‌اند و خواندنش برای علاقه‌مندان به اندیشهٔ سیاسی و اقتصادی همچنان برانگیزنده است.