Aspects of the Novel

«جنبه‌های رمان» متن سخنرانی‌های ای. ام. فورستر در سلسله‌سخنرانی‌های کلارک در ترینیتی کالج کیمبریج در بهار ۱۹۲۷ است. فورستر که خود رمان‌نویسی برجسته بود، به‌جای نظریه‌پردازی خشک، با لحنی گفتاری و صمیمی سراغ پرسشی ساده می‌رود: رمان از چه ساخته شده است؟

کتاب در فصل‌هایی با عنوان داستان، آدم‌ها، پیرنگ، خیال، پیشگویی، و الگو و ریتم پیش می‌رود. تمایز مشهور «شخصیت تخت» و «شخصیت گرد» از همین کتاب است، و نیز تعریف معروفش از پیرنگ: «شاه مرد و بعد ملکه مرد» داستان است؛ «شاه مرد و بعد ملکه از غصه مرد» پیرنگ. فورستر برای هر نکته از دیکنز، تولستوی، جین آستن، هنری جیمز، داستایفسکی، ملویل و دیگران مثال می‌آورد.

خود فورستر در یادداشت آغاز کتاب می‌گوید که لحن گفتاری سخنرانی‌ها را عمداً حفظ کرده تا چیزی از آن‌ها گم نشود؛ همین است که کتاب را خوش‌خوان و دلنشین کرده است.

نزدیک به یک قرن است که این کتاب در کلاس‌های داستان‌نویسی و نقد ادبی خوانده می‌شود. برای هر کس که می‌نویسد یا می‌خواهد رمان را عمیق‌تر بخواند، راهنمایی کوتاه و ماندگار است.