Essays Upon Some Controverted Questions

«جستارهایی دربارهٔ چند پرسش بحث‌برانگیز» مجموعه‌ای از مقاله‌ها و سخنرانی‌های توماس هنری هاکسلی، زیست‌شناس بریتانیایی و مدافع سرسخت نظریهٔ تکامل داروین، است که در ۱۸۹۲ جمع شد. بیشتر مقاله‌ها پیشتر در نشریاتی مثل «قرن نوزدهم» و «مرور دوهفتگی» چاپ شده بودند.

در کتاب پیشگفتاری مفصل و جستارهایی می‌خوانیم دربارهٔ پیدایش و پیشرفت دیرینه‌شناسی، مفسران سفر پیدایش و مفسران طبیعت، گفت‌وگو با گلادستون دربارهٔ سفر پیدایش، تکامل الهیات از دید انسان‌شناسی، علم و اخلاق، رئالیسم علمی و شبه‌علمی و علم و شبه‌علم.

هاکسلی با نثری روشن و تند، به نقد استدلال‌های دینی دربارهٔ آفرینش پرداخته و می‌کوشد روش علمی را از ادعاهای بی‌پشتوانه جدا کند. کتاب برای خوانندگانی که به تاریخ علم، مناقشهٔ علم و دین در قرن نوزدهم و جدل‌های اندیشه‌ای علاقه دارند، منبعی مهم است.