Eureka: A Prose Poem

«اورکا»، که پو آن را «شعری منثور» و «جستاری دربارهٔ جهان مادی و معنوی» نامید، آخرین اثر بلند ادگار آلن پو است که در ۱۸۴۸، یک سال پیش از مرگش، منتشر شد. او کتاب را به الکساندر فون هومبولت، طبیعی‌دان آلمانی، تقدیم کرده و در پیشگفتار از خواننده خواسته است که آن را نه به‌عنوان حقیقتی علمی، بلکه همچون اثری هنری و شعری داوری کند.

پو در این کتاب نظریه‌ای فراگیر دربارهٔ پیدایش و سرنوشت کیهان عرضه می‌کند: جهان از یک «ذرهٔ نخستین» یگانه آغاز شده که به خواست الهی به ذرات بی‌شمار پراکنده شد و فضا را پر کرد؛ گرانش چیزی جز میل این ذرات به بازگشت به یگانگی نخستین نیست، و سرانجام همه‌چیز دوباره در وحدت فرو خواهد ریخت — و شاید چرخه از نو آغاز شود. او همچنین با استدلال به پاسخی برای این پرسش می‌رسد که چرا آسمان شب، با وجود ستارگان بی‌شمار، تاریک است.

بسیاری از معاصران پو کتاب را هذیان پنداشتند و دانشمندان آن را جدی نگرفتند، اما خوانندگان امروز شباهت‌های شگفت‌انگیزی میان شهودهای او و نظریهٔ مهبانگ و کیهان‌شناسی مدرن می‌یابند.

«اورکا» آمیزه‌ای غریب از فلسفه، دانش زمانه، الهیات و خیال‌پردازی شاعرانه است و برای دوستداران پو، تاریخ اندیشهٔ علمی و کیهان‌شناسی خواندنی و اندیشه‌برانگیز است.