Europe and Elsewhere

«اروپا و جاهای دیگر» مجموعه‌ای از نوشته‌های پراکندهٔ مارک تواین است که آلبرت بیگلو پین، زندگی‌نامه‌نویس و وصی ادبی او، در ۱۹۲۳، سیزده سال پس از مرگش، گرد آورد و با مقدمه‌ای از خود و ستایش‌نامه‌ای از برندر متیوز منتشر کرد.

نیمهٔ نخست کتاب بیشتر سفرنامه و گزارش است: شبی در کلیسای وست‌مینستر، گزارش‌های طنزآمیز تواین از سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به انگلستان در ۱۸۷۳ با عنوان «اُ شاه» که برای خوانندهٔ ایرانی جذابیتی ویژه دارد، اقامت در چشمه‌های آب‌گرم اکس و مارین‌باد، سفر با قایق روی رود رن، شیوع وبا در هامبورگ و جشن شصتمین سال سلطنت ملکه ویکتوریا.

نیمهٔ دوم لحنی بسیار تندتر دارد و تواینِ سال‌های پایانی را نشان می‌دهد: منتقد خشمگین امپریالیسم، نژادپرستی و ریاکاری دینی. «ایالات متحدهٔ لینچستان» حمله‌ای کوبنده به اعدام‌های خیابانی سیاه‌پوستان در آمریکاست، «به کسی که در تاریکی نشسته» جنگ‌های استعماری در فیلیپین و چین را به سخره می‌گیرد، و «دعای جنگ» که نخستین بار در همین کتاب منتشر شد، از تکان‌دهنده‌ترین متن‌های ضد جنگ ادبیات آمریکاست.

این مجموعه برای کسانی که تواین را فقط نویسندهٔ «تام سایر» می‌شناسند، چهره‌ای دیگر از او آشکار می‌کند و برای علاقه‌مندان به طنز، سفرنامه و ادبیات سیاسی خواندنی است.