Menexenus

«منکسنوس» گفت‌وگویی کوتاه و غیرعادی از افلاطون است. سقراط به منکسنوس جوان برمی‌خورد که از شورای آتن بازمی‌گردد؛ شورا قرار است سخنوری را برای خطابهٔ رسمی در سوگ کشته‌شدگان جنگ برگزیند. سقراط با لحنی نیمه‌شوخ می‌گوید ایراد چنین خطابه‌ای کار دشواری نیست، زیرا سخنوران با ستایش مردگان و شهر، شنوندگان را چنان سرمست می‌کنند که خود را بزرگ‌تر از آنچه هستند می‌پندارند. آنگاه خطابه‌ای کامل را بازگو می‌کند که ادعا می‌کند از آسپاسیا، همسر پریکلس، آموخته است.

بخش اصلی کتاب همین خطابه است: ستایش زادبوم آتنیان، نیاکان و نظام سیاسی شهر، مروری بر جنگ‌های آتن از نبردهای یونان و ایران به بعد، و پند به بازماندگان و دلداری به پدران و مادران داغدار. خوانندهٔ ایرانی در آن روایت جنگ‌های ایران و یونان را از نگاه آتنی خواهد یافت. پژوهشگران هنوز دربارهٔ اینکه این خطابه تقلیدی جدی است یا نقیضه‌ای طنزآمیز از سنت خطابه‌های سوگ، هم‌رأی نیستند.

ترجمهٔ بنجامین جوئت، همراه با پیوستی از او دربارهٔ معیارهای تشخیص نوشته‌های اصیل افلاطون از منسوب‌ها. خواندن این گفت‌وگو در کنار خطابهٔ مشهور پریکلس در «تاریخ» توکودیدس، طنز و هدف افلاطون را روشن‌تر می‌کند.