Napoleon the Little

«ناپلئون کوچک» (۱۸۵۲) جزوه‌ای سیاسی است که ویکتور هوگو چند ماه پس از کودتای ۲ دسامبر ۱۸۵۱ در تبعید نوشت؛ کودتایی که در آن لویی-ناپلئون بناپارت، رئیس‌جمهور منتخب جمهوری دوم فرانسه، مجلس را منحل کرد، مخالفان را بازداشت کرد و راه را برای امپراتوری خود با نام ناپلئون سوم هموار ساخت. هوگو که خود نمایندهٔ مجلس بود و در مقاومت علیه کودتا شرکت کرده بود، ناچار به بلژیک گریخت.

عنوان کتاب خود یک حمله است: هوگو می‌گوید این مرد نه ناپلئون بزرگ که نسخه‌ای کوچک و مضحک از اوست. متن، کیفرخواستی است علیه کودتا: سوگندشکنی رئیس‌جمهور، کشتار مردم بی‌دفاع در بلوارهای پاریس، تبعید و بازداشت هزاران نفر، و همه‌پرسی‌ای که برای مشروعیت بخشیدن به آن برگزار شد. هوگو ادعاهای رسمی را نقل می‌کند و در برابرشان آنچه را واقعاً رخ داده بود می‌گذارد، و از آزادی، قانون و حق مردم دفاع می‌کند.

کتاب در فرانسه ممنوع بود و نسخه‌هایش را پنهانی وارد کشور می‌کردند. هوگو نزدیک به نوزده سال در تبعید، بیشتر در جزیره‌های جرزی و گرنزی، ماند و عفو امپراتور را نپذیرفت. اثری خشمگین و پرشور، و سندی مهم از نقش ادبیات در برابر استبداد.