The Memoirs of Victor Hugo

این کتاب ترجمهٔ انگلیسی «چیزهای دیده‌شده» (Choses vues) است؛ یادداشت‌هایی که ویکتور هوگو در طول سال‌ها از رویدادها، آدم‌ها و گفت‌وگوهای روزگارش برمی‌داشت و پس از مرگش در ۱۸۸۷ منتشر شد. ترجمهٔ انگلیسی آن در ۱۸۹۹ با عنوان «خاطرات ویکتور هوگو» به چاپ رسید.

یادداشت‌ها بر اساس موضوع و تاریخ مرتب شده‌اند: تاج‌گذاری شارل دهم در رنس، روایت شاهدان از اعدام لویی شانزدهم و ورود ناپلئون به پاریس، صحنه‌هایی از تئاتر و بازیگران نامدار، جلسه‌های فرهنگستان فرانسه، دیدارها و گفت‌وگوهای خصوصی هوگو با لویی فیلیپ و خانوادهٔ سلطنتی در کاخ تویلری، و مباحثات مجلس اعیان که هوگو عضوش بود.

پرشورترین بخش کتاب گزارش روزبه‌روز انقلاب ۱۸۴۸ است: روزهای فوریه، فرار خانوادهٔ سلطنتی، تبعید لویی فیلیپ، و خونریزی «روزهای ژوئن». در کنار این‌ها یادداشت‌هایی دربارهٔ زندان، فقر و مرگ چهره‌هایی چون شاتوبریان آمده است که حساسیت اجتماعی نویسندهٔ «بینوایان» را نشان می‌دهد.

این کتاب منبعی دست‌اول از فرانسهٔ نیمهٔ قرن نوزدهم است که با چشم یکی از بزرگ‌ترین نویسندگانش دیده شده؛ برای علاقه‌مندان به هوگو، تاریخ فرانسه و ادبیات خاطره خواندنی است.