The History of a Crime

«تاریخ یک جنایت: گواهی یک شاهد عینی» گزارش ویکتور هوگو از کودتای ۲ دسامبر ۱۸۵۱ است؛ روزی که لویی ناپلئون بناپارت، رئیس‌جمهور فرانسه، مجلس را منحل کرد، نمایندگان مخالف را بازداشت کرد و راه امپراتور شدن خود را هموار ساخت.

هوگو در آن روزها نمایندهٔ مجلس بود و از نخستین ساعات کودتا، همراه گروهی از نمایندگان جمهوری‌خواه، کمیتهٔ مقاومت تشکیل داد. کتاب، روز به روز و گاه ساعت به ساعت، این روزها را روایت می‌کند و بخش‌هایش نام‌هایی گویا دارند: «روز اول — کمین»، «روز دوم — نبرد»، «روز سوم — کشتار». جلسه‌های مخفی در خانه‌ها، سنگربندی‌های محلهٔ سنت‌آنتوان، مرگ نمایندهٔ جمهوری‌خواه بودن بر سنگر، و تیراندازی سربازان به مردم بی‌دفاع در بلوارهای پاریس، از صحنه‌های فراموش‌نشدنی کتاب‌اند.

هوگو پس از شکست مقاومت ناگزیر از فرانسه گریخت و نزدیک به نوزده سال در تبعید ماند. او این کتاب را در همان ماه‌های نخست تبعید نوشت، اما تا ۱۸۷۷ منتشرش نکرد؛ زمانی که بحران سیاسی تازه‌ای جمهوری سوم را تهدید می‌کرد و او می‌خواست هشداری به هم‌میهنانش بدهد.

کتاب آمیزه‌ای از گزارش، خاطره، تاریخ و خطابهٔ سیاسی است و نثر پرشور هوگو آن را به سندی زنده از دفاع از آزادی و قانون در برابر خودکامگی بدل کرده است. این ترجمه را تی. اچ. جویس و آرتور لاکر انجام داده‌اند.