On Revenues (Ways and Means)

«دربارهٔ درآمدها» (Ways and Means) رسالهٔ کوتاهی است که گزنفون در واپسین سال‌های عمر، حدود ۳۵۵ پیش از میلاد، نوشت؛ زمانی که آتن پس از جنگ‌های پی‌درپی و شورش متحدانش خزانه‌ای خالی داشت. برخی سیاستمداران می‌گفتند فقر مردم چاره‌ای جز فشار بر شهرهای متحد باقی نگذاشته است؛ گزنفون می‌خواهد نشان دهد آتن می‌تواند از منابع خودش زندگی کند و دادگر بماند.

پیشنهادهایش شگفت‌انگیز مشخص‌اند: جذب بازرگانان و ساکنان خارجی با دادن حقوق و امتیاز، ساختن مهمان‌سرا و بازار در بندر، تشکیل سرمایه‌ای عمومی که شهروندان در آن سهم داشته باشند، و بهره‌برداری دولتی از معادن نقرهٔ لاوریون از راه خرید بردگانی که به پیمانکاران اجاره داده شوند. در پایان هم استدلال می‌کند که صلح شرط همهٔ این رونق است.

این متن را اغلب کهن‌ترین رسالهٔ بازمانده دربارهٔ سیاست اقتصادی دولت می‌دانند، و از نخستین نوشته‌هایی که به‌روشنی می‌گوید صلح و تجارت از جنگ و غارت سودآورترند. ترجمهٔ انگلیسی اچ. جی. داکینز روان است و کل متن را در چند ده صفحه می‌شود خواند.

برای علاقه‌مندان به تاریخ اندیشهٔ اقتصادی، یونان باستان و نسبت اخلاق و سیاست، نقطهٔ آغازی کوتاه و پربار است.