The Apology

گزنفون آتنی (حدود ۴۳۰–۳۵۴ پیش از میلاد)، تاریخ‌نگار و سردار، مانند افلاطون از شاگردان سقراط بود، اما هنگام محاکمه و مرگ استادش در ۳۹۹ پیش از میلاد در آتن نبود و در لشکرکشی «ده هزار» در آسیا به سر می‌برد. «دفاعیه» روایت او از رویدادهاست، بر پایهٔ آنچه از دیگران، به‌ویژه هرموگنس، شنیده بود.

پرسش اصلی این متن کوتاه آن است که چرا سقراط در دادگاه با چنان سربلندی و بی‌اعتنایی سخن گفت و حاضر نشد برای رهایی از مرگ التماس کند. پاسخ گزنفون این است که سقراط، در هفتادسالگی، مرگ را بر رنج‌ها و ناتوانی‌های پیری ترجیح می‌داد و آن را نه شکست، که پایانی شایسته می‌دانست. در کنار آن، پاسخ سقراط به اتهام بی‌دینی و گمراه‌کردن جوانان نیز آمده است.

سقراطِ گزنفون مردی عملی‌تر و کم‌تر نظری از سقراطِ افلاطون است. خواندن این متن در کنار «آپولوژی» افلاطون درس خوبی است دربارهٔ اینکه دو شاهد از یک رویداد چگونه دو تصویر متفاوت می‌سازند. ترجمهٔ انگلیسی از اچ. جی. داکینز است.