Hellenica

«هلنیکا» یا «تاریخ یونان» اثر گزنفون، سرباز، تاریخ‌نگار و شاگرد سقراط، درست از همان‌جایی آغاز می‌شود که تاریخ توکودیدس دربارهٔ جنگ پلوپونزی در روایت سال ۴۱۱ پیش از میلاد ناتمام مانده بود، و رویدادهای یونان را تا نبرد مانتینه در ۳۶۲ پیش از میلاد پی می‌گیرد. این کتاب تنها روایت پیوستهٔ بازمانده از تاریخ یونان در نیمهٔ نخست قرن چهارم پیش از میلاد است.

هفت کتاب آن رویدادهای سرنوشت‌سازی را دربر می‌گیرد: سال‌های پایانی جنگ پلوپونزی و شکست آتن، حکومت سی جبار و بازگشت دموکراسی، برتری اسپارت و لشکرکشی‌هایش به آسیای صغیر علیه شهربانان ایرانی، جنگ کورنت و «صلح شاه»، و سرانجام برآمدن تبس و شکست اسپارت در لئوکترا. نقش ایران هخامنشی و پول شهربانانی چون تیسافرن و فرنباذ در سیاست یونان، در سراسر کتاب پیداست.

باید گفت که گزنفون هوادار اسپارت و دوست شاه آن، آگسیلائوس، بود و این در گزینش او پیداست؛ برای نمونه از اپامینونداس، فاتح لئوکترا، تا حد ممکن کم نام می‌برد. خواندن منبعی دست‌اول با آگاهی از سوگیری‌اش، خود تمرین خوبی در تاریخ‌خوانی است.

این نسخه ترجمهٔ انگلیسی اچ. جی. داکینز است، با یادداشت‌هایی دربارهٔ تاریخ‌ها و جاها؛ برای علاقه‌مندان به تاریخ یونان، روابط ایران و یونان و تاریخ‌نگاری کهن.