The Memorabilia

گزنفون مثل افلاطون شاگرد سقراط بود، ولی سرباز و کشاورز شد نه فیلسوف؛ و سقراطی که او تصویر می‌کند، با سقراط افلاطون تفاوت دارد. اینجا سقراط بیشتر نصیحت عملی می‌دهد: دربارهٔ دوستی، ادارهٔ خانه، و انتخاب حرفه.

کتاب در دفاع از سقراط و در رد اتهام‌های دادگاه نوشته شده. داشتن هر دو تصویر — افلاطونی و گزنفونی — تنها راه نزدیک‌شدن به آن است که سقراط واقعی که بود؛ پرسشی که هنوز پاسخ روشنی ندارد.

کتاب در چهار دفتر است. دفتر نخست مستقیماً به اتهام‌های دادگاه — بی‌اعتقادی به خدایان شهر و فاسد کردن جوانان — پاسخ می‌دهد، و دفترهای بعدی گفت‌وگوهای کوتاه سقراط را با دوستان، شاگردان، سرداران و حتی یک نقاش و یک زره‌ساز روایت می‌کنند. حکایت مشهور «هراکلس بر سر دوراهی» فضیلت و لذت هم در همین کتاب آمده است. ترجمه از ه. گ. داکینز است، با زبانی روشن و روان.