On the Phenomena of Variation and Geographical Distribution as Illustrated by the Papilionidæ of the Malayan Region

این مقاله را آلفرد راسل والاس، همزمان‌کاشف نظریهٔ انتخاب طبیعی، در سال ۱۸۶۵ در «مجلهٔ انجمن لینه» خواند و چاپ کرد. موضوع آن پروانه‌های خانوادهٔ دم‌چلچله‌ای در مالایا و جزایر پیرامون است؛ والاس سال‌ها در این منطقه گشته و نمونه جمع کرده بود و اینجا از آن مشاهدات نتیجه‌ای نظری می‌گیرد.

نویسنده نشان می‌دهد در یک گونه، افراد بر حسب جزیره و منطقه تفاوت‌های ثابتی پیدا می‌کنند و نر و ماده گاه چنان متفاوت‌اند که شبیه دو گونه‌اند. از این ریخت‌شناسی دقیق برای بحث دربارهٔ تنوع، واریته‌ها و نژادهای جغرافیایی و تفاوت آن‌ها با گونهٔ مستقل بهره می‌گیرد. هشت لوح مصور متن را همراهی می‌کند.

این اثر برای علاقه‌مندان به تاریخ زیست‌شناسی تکاملی و زیست‌جغرافیا جذاب است: نمونه‌ای از شیوهٔ کار طبیعی‌دانان قرن نوزدهم و پلی میان جمع‌آوری میدانی و نظریه. خواندن آن به آشنایی با اصطلاحات رده‌بندی نیاز دارد.