Parmenides

در این گفت‌وگو، سقراط هنوز جوان است و با پارمنیدس، فیلسوف سالخوردهٔ الئایی، و شاگردش زنون روبه‌رو می‌شود. سقراط نظریهٔ «صور» را پیش می‌نهد — اینکه چیزهای محسوس از صورت‌هایی جاودان و جدا بهره دارند — و پارمنیدس ایرادهایی جدی بر آن وارد می‌کند، از جمله استدلالی که بعدها «انسان سوم» نام گرفت. شگفت آنکه افلاطون به این ایرادها پاسخ روشنی نمی‌دهد.

بخش دوم و طولانی‌تر، تمرینی دیالکتیکی است: پارمنیدس با جوانی به نام ارسطو (نه فیلسوف مشهور) فرضیه‌های پیاپی دربارهٔ «واحد» را می‌آزماید — اگر واحد هست، و اگر نیست — و به نتیجه‌هایی متناقض و پیچیده می‌رسد. این بخش از دشوارترین متون فلسفهٔ غرب است و نوافلاطونیان آن را کلید الهیات و مابعدالطبیعه می‌دانستند.

«پارمنیدس» نمونهٔ کم‌نظیر فیلسوفی است که مهم‌ترین نظریهٔ خود را به نقد می‌گذارد، و پژوهشگران هنوز دربارهٔ معنای آن اختلاف دارند. ترجمهٔ بنجامین جووت با مقدمهٔ او، این متن را برای خوانندهٔ جدی فلسفه، به‌ویژه علاقه‌مندان مابعدالطبیعه و تاریخ فلسفهٔ یونان، در دسترس می‌کند.