Radio-Active Substances

این کتاب ترجمهٔ انگلیسی رسالهٔ دکترای ماری اسکلودوفسکا کوری است که در ۱۹۰۳ به دانشکدهٔ علوم پاریس ارائه شد و همان سال در مجلهٔ «کمیکال نیوز» لندن به انگلیسی درآمد. کوری در آن حاصل بیش از چهار سال پژوهش خود و همسرش پیر کوری را دربارهٔ «مواد پرتوزا» گرد آورده است؛ پژوهشی که از بررسی پرتوهای اورانیوم، کشف هانری بکرل، آغاز شد.

او با اندازه‌گیری دقیق تابش کانی‌های اورانیوم دریافت که برخی سنگ‌ها بیش از آنچه اورانیومِ درونشان توضیح می‌دهد پرتو می‌افشانند؛ پس باید عنصر ناشناخته‌ای در کار باشد. رساله شرح می‌دهد که چگونه با پردازش مقادیر انبوه سنگ معدن پیچ‌بلند دو عنصر تازه، پولونیوم و رادیوم، جدا و شناسایی شدند، وزن اتمی رادیوم تعیین شد، و ویژگی‌های پرتوهای تازه، از یونیده کردن هوا تا اثرهای شیمیایی و نورانی، بررسی شد.

متن گزارشی علمی و فشرده است: روش، اندازه‌گیری و نتیجه، بی‌هیچ آرایش ادبی. ارزشش در این است که نشان می‌دهد یکی از بزرگ‌ترین کشف‌های فیزیک و شیمی نوین در عمل چه شکلی داشت. همان سال کوری همراه پیر کوری و بکرل جایزهٔ نوبل فیزیک را گرفت و بعدها نوبل شیمی را هم برد. کتاب برای دانشجویان فیزیک و شیمی و هر خواننده‌ای که به تاریخ علم علاقه دارد منبعی دست‌اول است.