Tamburlaine the Great — Part 1

«تیمور بزرگ» نمایشنامه‌ای از کریستوفر مارلو، هم‌روزگار و پیشگام شکسپیر، است که بر زندگی تیمور گورکانی بنا شده، هرچند بسیار آزادانه. تمبرلین، چوپانی سکایی، با دلیری، بلندپروازی و سخنوری خیره‌کننده از راهزنی گمنام به فاتحی بدل می‌شود که شاهان ایران، سلطان عثمانی و فرمانروایان آفریقا را یکی پس از دیگری به زانو درمی‌آورد. در این میان دل به زنوکراته، دختر سلطان مصر، می‌بندد.

این نمایشنامه، که حدود ۱۵۸۷ بر صحنه رفت، تئاتر انگلیسی را دگرگون کرد: شعر بی‌قافیهٔ پرطنین مارلو — که بن جانسون آن را «خط توانای مارلو» نامید — الگویی شد که شکسپیر جوان و نسل او از آن آموختند. تمبرلین قهرمانی بی‌پرواست که هیچ مرز اخلاقی را به رسمیت نمی‌شناسد، و همین هم مایهٔ شیفتگی تماشاگران بود و هم مایهٔ رسوایی.

این نسخه بخش نخست از دوگانهٔ «تیمور بزرگ» است، با ویرایش و یادداشت‌های الکساندر دایس. برای خوانندهٔ فارسی‌زبان، دیدن ایران و آسیای قرن چهاردهم در آینهٔ تئاتر الیزابتی تجربه‌ای غریب و خواندنی است؛ نام‌ها و شاهانی که از تاریخ خودمان می‌شناسیم، در زبانی حماسی و اغراق‌آمیز بازآفریده شده‌اند.