The Golden Asse

«خر طلایی» یا «دگردیسی‌ها» اثر آپولیوس، نویسنده و سخنور قرن دوم میلادی از شمال آفریقا، تنها رمان لاتین است که به‌طور کامل به دست ما رسیده. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی ویلیام ادلینگتون است که نخستین بار در ۱۵۶۶ منتشر شد و با همان املا و نثر کهن عصر الیزابت، از روی چاپ ۱۶۳۹، آمده است.

لوکیوس، جوانی کنجکاو و شیفتهٔ جادو، در سفر به تسالی — سرزمین جادوگران — در خانهٔ میزبانی فرود می‌آید که همسرش ساحره است. می‌خواهد مانند او به پرنده بدل شود، اما مرهم اشتباهی به کار می‌برد و خر می‌شود. از آن پس به دست راهزنان، کاهنان دوره‌گرد، آسیابان‌ها و باغبانان می‌افتد و از جایگاه یک چارپا، رنج و فریب و شهوت و بی‌رحمی جامعهٔ روم را می‌بیند و قصه‌های بسیاری می‌شنود.

در میانهٔ کتاب، داستان «کوپید و پسوخه» آمده — کهن‌ترین روایت مکتوب عشق دختری میرا به خدای عشق، که پژوهشگران آن را از سرچشمه‌های قصه‌هایی چون «دیو و دلبر» می‌دانند. کتاب طنزآمیز، پرماجرا و گاه بی‌پرده است و در پایان رنگی دینی و عرفانی پیدا می‌کند. بوکاچیو، سروانتس و بسیاری دیگر از آن الهام گرفتند و ترجمهٔ ادلینگتون خود از متن‌های کلاسیک نثر انگلیسی است.