The Indolence of the Filipino

اسپانیایی‌ها می‌گفتند فیلیپینی‌ها ذاتاً تنبل‌اند. ریزال در این جستار بلند پاسخ می‌دهد: پیش از آمدن اسپانیا، این مردم تجارت و صنعت داشتند؛ آنچه انگیزه را کشت، مصادره، کار اجباری و نبودِ هرگونه چشم‌انداز بود.

استدلالش با سند پیش می‌رود — گزارش‌های خود اسپانیایی‌ها از قرن شانزدهم.

این متن نمونهٔ کلاسیک نقد «ذات‌انگاری استعماری» است و منطقش به هر جامعهٔ مستعمره‌شدهٔ دیگری قابل تعمیم. برای فهم اندیشهٔ ضداستعماری آسیا، سند کلیدی است.