The Sacred Beetle, and Others

ژان-آنری فابر، طبیعی‌دان فرانسوی، سال‌ها در باغچه و دشت‌های خشک پرووانس با حوصله‌ای بی‌پایان حشره‌ها را تماشا کرد و حاصل مشاهداتش را در ده جلد «خاطرات حشره‌شناسی» نوشت. این کتاب، که آلکساندر تکسیرا دو ماتوس به انگلیسی برگردانده، فصل‌های مربوط به سوسک‌های سرگین‌خوار را از آن مجموعه گرد آورده و با پیش‌گفتاری از خود فابر دربارهٔ غریزهٔ مادری در حشرات آغاز می‌شود.

قهرمان اصلی، سوسک سرگین‌غلتان یا «اسکاراب مقدس» است؛ همان حشره‌ای که مصریان باستان نماد خورشید و زندگی دوباره می‌دانستند. فابر نشان می‌دهد این سوسک چگونه گلولهٔ سرگین را می‌سازد و می‌غلتاند، چگونه «یاری‌گری» که به کمکش می‌آید گاه در واقع دزد است، و ماده چگونه برای نوزادش «گلابی» سرگین می‌سازد. او باورهای کهن و حتی برخی خطاهای دانشمندان پیشین را با آزمایش‌های ساده و دقیق محک می‌زند. فصل‌های دیگر به خویشاوندان این سوسک، از جمله کوپریس اسپانیایی و سوسک مینوتور، می‌پردازند.

فابر به‌جای کالبدشکافی حشرهٔ مرده، رفتار حشرهٔ زنده را در محیط طبیعی‌اش تماشا می‌کرد و نثرش آمیزه‌ای از دقت علمی، شوخ‌طبعی و شاعرانگی است؛ داروین او را «ناظری بی‌همتا» خوانده بود.

برای نوجوانان و بزرگسالانی که به طبیعت، حشرات و تاریخ علم علاقه دارند، کتابی دلنشین است.