Social Life in the Insect World

ژان-آنری فابر (۱۸۲۳–۱۹۱۵)، طبیعی‌دان فرانسوی، بیشتر عمرش را در روستایی در جنوب فرانسه به مشاهدهٔ صبورانهٔ حشرات گذراند و نتیجه را در ده جلد «خاطرات حشره‌شناسی» نوشت. این کتاب گزیده‌ای از آن مجموعه است که برنارد میال به انگلیسی برگرداند و نخستین بار در ۱۹۱۱ در لندن منتشر شد.

فصل‌های کتاب هر کدام به یک حشره می‌پردازند: زنجره، که فابر افسانهٔ «زنجره و مورچه» را با مشاهدهٔ واقعی‌اش به چالش می‌کشد؛ آخوندک، شکارچی و همسرخوار؛ سوسک زرین باغ؛ جیرجیرک صحرایی و جیرجیرک ایتالیایی؛ سوسک سیزیف که پدرانه از فرزندانش مراقبت می‌کند؛ زنبوری که زنبور عسل شکار می‌کند؛ پروانهٔ طاووسی بزرگ که نرهایش از فاصله‌ای دور ماده را می‌یابند؛ و سوسک‌ها و شپشک‌های دیگر.

آنچه فابر را متمایز می‌کند، شیوهٔ نوشتن اوست. او رفتار حشرات را مانند قصه روایت می‌کند، آزمایش‌های ساده و زیرکانه‌اش را با خواننده در میان می‌گذارد و از شگفتی خود پنهان نمی‌کند. ویکتور هوگو او را «هومر حشرات» خوانده بود و داروین نیز از او به‌عنوان مشاهده‌گری بی‌همتا یاد کرد.

کتاب برای دوستداران طبیعت، نوجوانان کنجکاو و هر کسی که از نثر علمی شیرین لذت می‌برد، خواندنی است.