The World Set Free

«جهان رهاشده» (۱۹۱۴) رمانی از اچ. جی. ولز است که پیش از جنگ جهانی اول نوشته شد و در آن، برای نخستین بار در ادبیات، از «بمب اتمی» سخن می‌رود. ولز تحت تأثیر نوشته‌های فردریک سادی، شیمی‌دان انگلیسی، دربارهٔ رادیوم و رادیواکتیویته، تصور کرد که روزی انسان می‌تواند انرژی نهفته در اتم را آزاد کند و از خود پرسید این نیروی تازه با جهان چه خواهد کرد.

رمان با فصلی دربارهٔ تاریخ تسلط انسان بر انرژی آغاز می‌شود و سپس به آینده می‌رود: دانشمندی راز آزادسازی انرژی اتم را کشف می‌کند، انرژی ارزان صنعت و کار را دگرگون می‌کند و نظم اقتصادی کهنه از هم می‌پاشد. در دهه‌های بعد جنگی جهانی درمی‌گیرد که در آن بمب‌هایی به کار می‌رود که برخلاف بمب‌های معمولی، ماه‌ها پیوسته منفجر می‌شوند و شهرهای بزرگ را ویران و غیرقابل‌سکونت می‌کنند.

نیمهٔ دوم کتاب به پس از فاجعه می‌پردازد: رهبرانی که از ویرانی جان به در برده‌اند گرد هم می‌آیند تا حکومتی جهانی بسازند. این بخش بیشتر بیان آرمان‌های سیاسی ولز است تا داستان، اما پرسش اصلی آن — اینکه آیا بشر می‌تواند نیرویی را که خود آزاد کرده مهار کند — هنوز تازه است.

لئو سیلارد، فیزیکدانی که ایدهٔ واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای را مطرح کرد، این رمان را خوانده بود و از تأثیرش بر خود گفته است. برای علاقه‌مندان به علمی‌تخیلی کلاسیک و تاریخ عصر هسته‌ای، کتابی پیشگویانه است.