The Grand Inquisitor

«مفتش بزرگ» مشهورترین فصل رمان «برادران کارامازوف» است: «منظومه‌ای» که ایوان کارامازوف، روشنفکر شکاک، برای برادر کوچکش آلیوشا، نوآموز دیر، تعریف می‌کند. در روایت ایوان، مسیح در قرن شانزدهم و در اوج تفتیش عقاید به سویل اسپانیا بازمی‌گردد؛ مردم او را می‌شناسند، اما مفتش اعظم، کاردینالی نودساله، دستور می‌دهد دستگیرش کنند.

شب‌هنگام، مفتش پیر به زندان می‌آید و در تک‌گویی بلندی توضیح می‌دهد که چرا بازگشت او را نمی‌خواهد: به گمان او آدمیان تاب آزادی را ندارند و نان، معجزه، راز و اقتدار می‌خواهند. این متن یکی از پربحث‌ترین قطعه‌های ادبیات جهان دربارهٔ آزادی، ایمان، قدرت و مسئولیت است و فیلسوفان و الهی‌دانان بسیاری درباره‌اش نوشته‌اند.

این نسخه ترجمهٔ انگلیسی هلنا بلاواتسکی است که در ۱۸۸۱، چند ماه پس از مرگ داستایفسکی، در مجلهٔ «تئوسوفیست» منتشر شد، سال‌ها پیش از نخستین ترجمهٔ کامل انگلیسی رمان؛ یادداشت کوتاه ویراستار مجله نیز همراه آن آمده است. فیودور داستایفسکی (۱۸۲۱–۱۸۸۱) این فصل را در ۱۸۷۹ در مجلهٔ «پیام‌آور روس» منتشر کرد.