Unconscious Memory

«حافظهٔ ناخودآگاه» (۱۸۸۰) از ساموئل باتلر، نویسندهٔ انگلیسی «ارهون» و «راه همهٔ بدن‌ها»، کتابی دربارهٔ زیست‌شناسی و وراثت است. باتلر در آن پیشنهاد می‌کند که وراثت نوعی حافظهٔ ناخودآگاه است: جاندار با رفتارها، عادت‌ها و غریزه‌هایی به دنیا می‌آید که از تجربهٔ نیاکانش «به یاد» دارد، چنان‌که آدمی کاری را که بارها کرده بی‌فکر انجام می‌دهد.

او این ایده را با اشاره به نظریهٔ اِوالد هرینگ دربارهٔ حافظه به‌عنوان کارکردی عمومی در ماده‌ی زنده می‌پروراند و در عین حال از داروین و پیروانش، به‌ویژه دربارهٔ نقش تصادف در تکامل و جایگاه نیاکان تکامل‌گرایی مثل لامارک و اراسموس داروین، انتقاد می‌کند. لحن کتاب جدلی و گاه شخصی است و نشان می‌دهد چرا باتلر خود را در حاشیهٔ علم رسمی می‌دید.

این چاپ ۱۹۱۰، که اِی.سی. فیفیلد در لندن منتشر کرد، با مقدمهٔ مارکوس هارتوگ، استاد جانورشناسی کالج دانشگاهی کورک، همراه است. کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ نظریه‌های تکامل و کسانی که می‌خواهند مناقشه‌های قرن نوزدهم دربارهٔ وراثت را از زبان یک ناقد ادبی-فلسفی بخوانند، جالب است.