Voltaire's Philosophical Dictionary

«فرهنگ فلسفی» ولتر نخستین بار در ۱۷۶۴ با عنوان «فرهنگ فلسفی جیبی» و بی‌نام نویسنده منتشر شد. ولتر آن را عمداً در قالب مدخل‌های کوتاه و الفبایی نوشت تا کتابی کوچک، ارزان و دست‌به‌دست‌شدنی باشد؛ به گفتهٔ خودش کتاب‌های قطور کسی را دگرگون نمی‌کنند. نسخهٔ حاضر گزیده‌ای از مدخل‌های آن به ترجمهٔ انگلیسی است.

مدخل‌ها از «زنا» و «حیوانات» و «خداناباوری» تا «مدارا»، «خرافه»، «استبداد»، «آزادی»، «روح»، «خدا»، «ژاندارک» و «مرد نقاب‌آهنین» را در بر می‌گیرند. ولتر در هر مدخل با طنزی سرد و استدلالی کوتاه، به تعصب، خرافه، آزار مذهبی، شکنجه و خودکامگی حمله می‌کند و از عقل، مدارا و «خداباوری طبیعی» دفاع می‌کند.

کتاب به‌سرعت ممنوع شد و در ژنو و پاریس سوزانده شد و ولتر سال‌ها نویسندگی آن را انکار می‌کرد. پیشگفتار خود او یادآوری می‌کند که این کتاب برای خواندن پیوسته نیست؛ هر جای آن را که باز کنید، مایه‌ای برای اندیشیدن می‌یابید.

برای علاقه‌مندان عصر روشنگری و تاریخ اندیشه، و زبان‌آموزانی که نوشته‌های کوتاه و نیش‌دار می‌پسندند، کتابی خواندنی است.