A Small Boy and Others

هنری جیمز، رمان‌نویس آمریکایی‌تبار ساکن انگلستان، پس از مرگ برادرش ویلیام جیمز، فیلسوف و روان‌شناس نامدار، در ۱۹۱۰ بر آن شد یادنامه‌ای از کودکی برادرش بنویسد. اما چنان‌که خود در سطرهای آغازین کتاب می‌گوید، حافظه‌اش او را به سوی کودکی خودش کشاند و نتیجه، نخستین جلد خودزندگی‌نامهٔ او شد که در ۱۹۱۳، در هفتادسالگی‌اش، منتشر شد.

کتاب دوران کودکی جیمز را در نیویورک و آلبانی دهه‌های ۱۸۴۰ و ۱۸۵۰ بازمی‌سازد: خانهٔ پدری، پدری فیلسوف‌مشرب و مرفه که فرزندانش را با آزادی کم‌سابقه‌ای پرورش می‌داد، عموزاده‌ها و خویشاوندان پرشمار، مدرسه‌های پی‌درپی و ناتمام، و تئاترها، نمایش‌ها و موزه‌های نیویورک که خیال کودک را تغذیه می‌کردند، و سرانجام سفر خانواده به اروپا. در همهٔ صفحه‌ها ویلیام حضور دارد؛ برادری بزرگ‌تر که همیشه یک قدم جلوتر بود.

این خاطره‌نویسی متعارف نیست: جیمز کمتر به ترتیب رویدادها و بیشتر به چگونگی شکل گرفتن احساس و ادراک در ذهن کودک می‌پردازد و با جمله‌های بلند و پیچیدهٔ دورهٔ پایانی‌اش، لایه‌های حافظه را می‌کاود.

خواندنش صبر می‌طلبد، اما برای دوستداران هنری جیمز و علاقه‌مندان به آمریکای میانهٔ قرن نوزدهم، دریچه‌ای بی‌همتا به شکل‌گیری ذهن یک نویسندهٔ بزرگ است. جلد بعدی آن «یادداشت‌های یک پسر و برادر» نام دارد.