Cratylus

هرموگنس و کراتولوس بر سر پرسشی ساده و بنیادی اختلاف دارند: آیا نام‌ها به حکم طبیعت از آنِ چیزها هستند، یا صرفاً حاصل قرارداد و عادت‌اند؟ کراتولوس، پیرو هراکلیتوس، می‌گوید هر چیز نامی طبیعی و درست دارد؛ هرموگنس می‌گوید هر نامی که بر چیزی بگذاریم درست است. هر دو از سقراط داوری می‌خواهند.

سقراط نخست با هرموگنس همراه می‌شود تا نشان دهد نام‌ها ابزارند و سازندهٔ آن‌ها باید ماهیت چیزها را بشناسد، و سپس به سلسله‌ای طولانی و گاه آشکارا شوخ از ریشه‌شناسی واژه‌های یونانی، از نام خدایان و قهرمانان تا مفاهیم اخلاقی، می‌پردازد. در بخش پایانی، رو به کراتولوس، نشان می‌دهد که نام‌ها راه مطمئنی برای شناخت نیستند و باید خود چیزها را شناخت.

«کراتولوس» نخستین متن فلسفی بازمانده دربارهٔ زبان است و پرسش محوری آن، یعنی رابطهٔ واژه و چیز، در سدهٔ بیستم، از سوسور تا ویتگنشتاین، بار دیگر به کانون بحث بازگشت. برای علاقه‌مندان فلسفهٔ زبان، زبان‌شناسی و ریشه‌شناسی، نقطهٔ آغازی کلاسیک است. این متن ترجمهٔ بنجامین جووت است.