Human, All Too Human: A Book for Free Spirits

«انسانی، بسیار انسانی» که نیچه آن را «کتابی برای جان‌های آزاد» نامید، در ۱۸۷۸ منتشر شد و نقطهٔ چرخشی در زندگی فکری او بود. نیچه در این کتاب از متافیزیک رمانتیک دوران جوانی‌اش، از شوپنهاور و از ریشارد واگنر فاصله گرفت؛ انتشار آن دوستی او و واگنر را برای همیشه پایان داد.

کتاب از صدها بند کوتاه و مستقل ساخته شده — نخستین تجربهٔ نیچه در قطعه‌نویسی. روشش روان‌شناختی است، نه متافیزیکی: به‌جای پرسیدن «خوبی چیست»، می‌پرسد آدم‌ها چرا چیزی را خوب می‌نامند و از این نام‌گذاری چه سودی می‌برند. این نسخه، ترجمهٔ انگلیسی الکساندر هاروی (۱۹۰۸)، پیش‌گفتار نیچه و سه بخش نخست کتاب را در بر دارد: «دربارهٔ نخستین و واپسین چیزها»، «تاریخ احساس‌های اخلاقی» و «زندگی دینی».

در این بخش‌ها نیچه ریشه‌های مفاهیمی چون گناه، مسئولیت، خودخواهی و نوع‌دوستی را می‌کاود و پیدایش احساس دینی را با نگاهی تاریخی و روان‌شناختی بررسی می‌کند — بذرهای اندیشه‌ای که بعدها در «تبارشناسی اخلاق» به بار نشست.

برای کسی که می‌خواهد نیچه بخواند اما از «چنین گفت زرتشت» بیم دارد، نقطهٔ شروعی خوب است؛ بندها کوتاه‌اند و می‌توان آرام و با تأمل پیش رفت.