Master and Man

«ارباب و بنده» داستان بلندی از لئو تولستوی است که در ۱۸۹۵ در مجلهٔ «پیک شمال» منتشر شد. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی لوئیز و آیلمر ماد است، دو مترجم نامدار آثار تولستوی که از نزدیک با او آشنا بودند.

داستان در زمستانی در دههٔ ۱۸۷۰ در روستاهای روسیه می‌گذرد. واسیلی آندریویچ برخونوف، بازرگان و مهمانخانه‌دار ثروتمند و حسابگر، فردای جشن سنت نیکلاس شتاب دارد که برای خرید بیشه‌ای به ملک همسایه برود، پیش از آنکه خریداران شهری معامله را از دستش بربایند. خدمتکارش نیکیتا، دهقانی فروتن، صبور و دوستدار اسب که ارباب مزدش را هم کامل نمی‌پردازد، او را با سورتمه همراهی می‌کند. در راه کولاک برف می‌گیرد، جاده‌ها ناپدید می‌شوند و دو مرد ناچار می‌شوند شبی بلند و یخ‌زده را در دشت سپری کنند.

تولستوی این داستان را در دوران پس از دگرگونی دینی و اخلاقی‌اش نوشت و آن را به آزمونی برای پرسش‌های بنیادین آن دوره بدل کرد: معنای زندگی، ارزش مال، و پیوند انسان با انسان. با این همه داستان موعظه نمی‌کند و با واقع‌نمایی دقیق — از جزئیات اسب و سورتمه تا سرمای بی‌رحم — پیش می‌رود.

بسیاری از منتقدان آن را در کنار «مرگ ایوان ایلیچ» از بهترین داستان‌های بلند تولستوی می‌دانند. کوتاه است و یک‌نفس خوانده می‌شود، اما اثرش دیرپاست.