Micromegas

«میکرومگاس» (۱۷۵۲) قصهٔ فلسفی کوتاهی از ولتر است و از نخستین نمونه‌های داستان علمی-تخیلی در ادبیات اروپا. این متن ترجمهٔ انگلیسی‌ای از ویراست فرانسوی بوشو (۱۸۲۹) است و پیش‌گفتار ویراستار دربارهٔ تاریخ انتشار اثر را هم دارد.

میکرومگاس، که نامش یعنی «کوچک-بزرگ»، ساکن جوان و دانشمند سیاره‌ای در منظومهٔ شعرای یمانی است و قدش هشت فرسنگ است. او کتابی دربارهٔ حشرات نوشته که مفتی سیاره‌اش آن را بدعت‌آمیز می‌داند و به همین سبب تبعید می‌شود. در سفر میان ستارگان به زحل می‌رسد، با دبیر آکادمی آنجا دوست می‌شود که در برابر او کوتوله‌ای بیش نیست، و دو نفری به زمین می‌آیند. آنجا با ذره‌بین موجوداتی ریز را کشف می‌کنند — انسان‌ها، که از سفری قطبی برمی‌گردند — و با شگفتی درمی‌یابند که این ذرات نیز فکر می‌کنند و حرف می‌زنند.

ولتر با این بازی مقیاس‌ها غرور بشر را هجو می‌کند: جنگ‌هایی که بر سر تکه‌ای گل درمی‌گیرند، و فیلسوفانی که هر کدام — پیروان ارسطو، دکارت، لایب‌نیتس و لاک — مدعی‌اند ماهیت روح را می‌دانند. داستان بسیار کوتاه، شوخ و پرکنایه است و برای آشنایی با روشنگری فرانسه و ریشه‌های علمی-تخیلی، خواندنی است.