Religions of Ancient China

«دین‌های چین باستان» نوشتهٔ هربرت آلن جایلز، چین‌شناس انگلیسی و استاد زبان چینی دانشگاه کیمبریج، کتابی کوتاه در مجموعهٔ «ادیان کهن و نو» است. جایلز بیش از بیست سال در کنسولگری‌های بریتانیا در چین خدمت کرده بود و با متون کلاسیک چینی از نزدیک آشنا بود.

کتاب در پنج فصل لایه‌های دین چینی را از هم جدا می‌کند: باور کهن به آسمان، خدای برین و ارواح نیاکان؛ آیین کنفوسیوس که بیش از آنکه دینی تازه باشد، نظامی اخلاقی و اجتماعی بود؛ تائوئیسم و دگرگونی آن از فلسفهٔ لائوتسه و جوانگ‌زی به آیین عامه و کیمیاگری؛ جریان مادی‌گرا در اندیشهٔ چینی؛ و سرانجام بودیسم که از هند آمد و چینی شد، همراه با اشاره‌ای به دیگر ادیانی که به چین راه یافتند.

یکی از نکته‌های روشنگر کتاب این است که نشان می‌دهد این آیین‌ها در چین چندان رقیب هم نبودند و یک تن می‌توانست پیرو هر سه باشد — چیزی که برای ذهن اروپایی آن زمان شگفت بود. گاه‌شماری و فهرست منابعی هم در پایان کتاب آمده است.

کتابی فشرده و روشن برای آشنایی نخستین با تاریخ دین و اندیشه در چین؛ برای علاقه‌مندان به تاریخ ادیان و فرهنگ آسیای شرقی.