The Inspector-General

«بازرس» (۱۸۳۶) کمدی پنج‌پرده‌ای نیکلای گوگول و مشهورترین نمایشنامهٔ کمدی روسی است. مقامات شهری دورافتاده در ولایات روسیه — شهردار، قاضی، مدیر بیمارستان، رئیس مدارس و رئیس پست — که هر کدام به نوعی دستشان به رشوه و سوءاستفاده آلوده است، خبردار می‌شوند که بازرسی ناشناس از پایتخت در راه است.

در همان حال، خلستاکوف، کارمند جوان، بی‌پول و لاف‌زنی که با نوکرش در مسافرخانهٔ شهر گیر افتاده، از سوی آنان بازرس پنداشته می‌شود. مقامات پشت سر هم به او پول «قرض» می‌دهند، پذیرایی‌اش می‌کنند و برای جلب نظرش از هم سبقت می‌گیرند؛ و او که اول نمی‌فهمد چه خبر است، به‌زودی نقش خود را با لذت بازی می‌کند. طنز گوگول از همین سوءتفاهم، از ترس و طمع شخصیت‌ها و از دروغ‌پردازی‌های بی‌مهار خلستاکوف زاده می‌شود.

گوگول در این ترجمهٔ تامس سلتزر، یادداشت‌هایی برای بازیگران دربارهٔ شخصیت‌ها و «صحنهٔ خاموش» پایانی را هم آورده است. شهردار در لحظه‌ای جملهٔ مشهور «به که می‌خندید؟ به خودتان می‌خندید!» را رو به تماشاگران می‌گوید. نیکلای اول اجازهٔ اجرای نمایش را داد، اما گوگول از واکنش‌های تند چنان آزرده شد که چندی بعد روسیه را ترک کرد. برای دوستداران تئاتر، طنز سیاسی و ادبیات روس، متنی کلاسیک است.