The Book of the Thousand Nights and a Night — Volume 1

این کتاب جلد نخست از ترجمهٔ ده‌جلدی سر ریچارد فرانسیس برتون از «هزار و یک شب» است که از ۱۸۸۵ با عنوان «کتاب هزار شب و یک شب» منتشر شد. برتون، جهانگرد، زبان‌شناس و افسر بریتانیایی که عربی و فارسی را به‌خوبی می‌دانست، قصه‌ها را از متن عربی و بی‌هیچ پیراستنی به انگلیسی برگرداند و یادداشت‌های فراوانی دربارهٔ آداب، باورها و زندگی روزمرهٔ مردم سرزمین‌های اسلامی بر آن افزود.

این جلد با پیشگفتار مترجم آغاز می‌شود و سپس قصهٔ چارچوب را می‌آورد: شهریار، پادشاهی که از خیانت همسرش به همهٔ زنان بدگمان شده، و شهرزاد که با قصه‌گویی شب‌به‌شب مرگ را از خود دور می‌کند. پس از آن قصه‌های مشهوری چون «بازرگان و جنی» و «ماهیگیر و جنی»، با داستان‌های تودرتویشان، و «حمال و سه بانوی بغداد» می‌آیند.

نثر برتون عمداً کهن، پرآرایه و نزدیک به ساخت جمله‌های عربی است و پاورقی‌هایش خود گنجینه‌ای از اطلاعات، و گاه داوری‌های ویکتوریایی، است. چون انتشار چنین ترجمهٔ بی‌پرده‌ای در بریتانیای آن روزگار با خطر پیگرد همراه بود، برتون آن را به نام «انجمن کاما شاسترا» و تنها برای مشترکان منتشر کرد؛ نسخهٔ حاضر از چاپ «باشگاه برتون» آمریکایی است.

این ترجمه برای پژوهشگران ادبیات و خوانندگانی ارزشمند است که می‌خواهند متن کامل و حذف‌نشدهٔ هزار و یک شب را به انگلیسی بخوانند؛ بخش‌هایی از متن و یادداشت‌ها صراحتی دارد که برای همهٔ خوانندگان مناسب نیست.