Creatures That Once Were Men

«آفریدگانی که روزگاری انسان بودند» (Creatures That Once Were Men) مجموعه‌ای از داستان‌های بلند و کوتاه ماکسیم گورکی است که در سال ۱۹۱۸ در سری «کتابخانهٔ مدرن» با پیشگفتاری از جی. کی. چسترتون و با ترجمهٔ جی. ام. شیرازی و دیگران منتشر شد. گورکی (نام اصلی او الکسی پشکوف) پیشگام ادبیات واقع‌گرای روسیه در مرز دو سده بود و از میان مردم فرودست برخاسته بود.

کتاب افزون بر داستان عنوان، که زندگی رانده‌شدگان و آدم‌های ورشکستهٔ جامعهٔ روسیه را روایت می‌کند، چهار اثر دیگر دارد: «بیست‌وشش مرد و یک دختر»، «چلکاش»، «همسفر من» و «بر روی یک قایق». در این قصه‌ها ولگردی، کار طاقت‌فرسا، رؤیای آزادی و کرامت انسانی در برابر فقر دیده می‌شود.

چسترتون در پیشگفتار می‌پرسد چرا بسیاری از صداهای «دین مدرن» از سرزمین‌های ساده و حتی «وحشی» برمی‌خیزند و گورکی را در همین چارچوب می‌نگرد. نثر گورکی در عین سادگی تصویری، تلخی و همدلی را با هم همراه دارد.

این مجموعه برای خوانندگان ادبیات روسیه پیش از انقلاب، داستان‌های اجتماعی و کسانی که می‌خواهند از نزدیک با حاشیه‌نشینان آن دوران آشنا شوند، خواندنی و تأثیرگذار است.