Tartuffe; Or, The Hypocrite

«تارتوف» کمدی منظوم مولیر، بزرگ‌ترین کمدی‌نویس فرانسه، است که نخستین بار در ۱۶۶۴ در ورسای اجرا شد و بی‌درنگ با خشم محافل مذهبی پرنفوذ پاریس روبه‌رو شد. اجرای عمومی‌اش پنج سال ممنوع ماند و مولیر متن را بازنویسی کرد تا سرانجام در ۱۶۶۹ اجازهٔ اجرا گرفت و همان سال منتشر شد. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی کرتیس هیدن پیج است، با یادداشتی دربارهٔ زندگی مولیر.

ارگون، بورژوای ثروتمند و نیک‌نیت، چنان شیفتهٔ تارتوف — مردی پارسانما و تهیدست که به خانه‌اش راه یافته — شده که او را در همه‌چیز مرجع خود می‌داند و حتی دخترش را، که دل در گرو دیگری دارد، به او وعده می‌دهد. مادرش با او همداستان است، اما همسرش المیر، برادرزنش کلئانت و به‌ویژه دورین، خدمتکار زبان‌دراز و باهوش خانه، فریب را می‌بینند و برای گشودن چشم ارگون نقشه می‌کشند.

هجو مولیر نه متوجه دین، بلکه متوجه کسانی است که از ظاهر دینداری نقابی برای سودجویی می‌سازند، و نیز ساده‌لوحی کسانی که فریب این نقاب را می‌خورند. نام «تارتوف» در فرانسوی و بسیاری زبان‌های دیگر به معنای ریاکار به کار می‌رود. برای خوانندهٔ فارسی‌زبان، که با چهرهٔ «زاهد ریایی» در شعر حافظ آشناست، این کمدی هم آشناست و هم خنده‌آور.